Hindi napaghandaan ng marami ang bagyong dumaan sa Baguong Tino. Ang inaasahan ay manageable na ulan, ngunit ang realidad ay matinding baha at pagguho ng mga tahanan. “Hindi ko in-expect ito… Pero we are very, very sorry,” pahayag ng isang opisyal habang nakatingin sa nasalanta. Ngunit ang mga kababayan? Nalungkot, nagalit, at nagtanong: “Anong ginawa ng presidente para sa amin? Bakit palakpakan na lang sa gitna ng trahedya?”

Sa kauna-unahang interview ni Bangag, sinabi niya, “Sa kabila ng billions na inilaan sa flood control, hindi kinaya ng mga dike at proteksyon ang dami ng tubig na bumagsak.” Nakita mismo ng mga evacuees at media crews ang pinsalang dulot ng kakulangan sa paghahanda. Ang tanong: Sino ang mananagot sa trilyong piso na dapat sana’y nagligtas sa mga komunidad?

Ang kalokohan ay tila nagpapatuloy. Imbes na comfort at solusyunan ang problema, nagpa-sorry na lang ang administrasyon, na para bang sapat na iyon para mawala ang galit ng publiko. “Palakpakan! Pamigay ayuda!” sabi ng isa sa mga opisyal. Ang ayuda? 5,000 para sa partially damaged na bahay, 10,000 para sa tuluyang nasira. “Pambihira talaga,” sabi ng isa sa evacuees. “Pero paano na ang mga pangangailangan namin? Pagkain? Tubig? Shelter?”

Habang ang mga biktima ay naghihintay, lumabas ang balita tungkol sa “Trilyon March,” isang sabayang kilos protesta laban sa katiwalian sa gobyerno. Ang organizer ng march ay nakipag-ugnayan na sa iba’t ibang grupo para sa sabayang pagkilos. Ngunit bago ito, isang paalala: Like at subscribe muna, sabi ng video host. Parang nakakatawa, pero sa likod nito, seryoso ang tensyon.

“Ito ang panahon na pag-usapan ang kabalbalan ng ating presidente,” sabi ng host. Sa Baguong Tino, marami ang nasalanta, maraming bahay ang nawasak, at marami ang na-dislocate. “Food and water muna, medical teams, cash assistance,” paliwanag ng isang opisyal. Ngunit sa kabila nito, marami ang naniniwala na napaka-maliit ng ibinigay na ayuda kumpara sa lawak ng pinsala.

Ang usapan ay lumawak sa korupsyon sa flood control. “26.7 billion ang inilaan sa Cebu, pero hindi kinaya ng flood control!” sabi ng isang reporter. Ang galit ng tao ay tumataas: “Kung gumana yung proyekto, hindi ganito kalala ang nangyari!”

Kasabay nito, may tension sa pulitika. Ang Trilyon March ay nagsisikap na magsama-sama, ngunit may mga grupo na may hidden agenda. “Hindi para pabagsakin ang gobyerno, kundi para managot ang mga opisyal,” paliwanag ng isang organizer. Ngunit may mga opportunistang lumalapit sa protesta para sa pera at personal na interes. “Kapag may pera, titigil sila. Pag wala, lalaban,” pahayag ng isa sa mga nagmamasid.

Sa gitna ng lahat ng ito, patuloy ang paghatid ng tulong sa mga nasalanta. May temporary shelters, relief goods, at medical assistance. Ngunit ang publiko ay nananatiling nag-aalangan sa kakayahan ng gobyerno. “Hangga’t hindi tayo nagigising, hindi titigil si Mother Nature sa pagpapadala ng mga ganitong delubyo,” sabi ng isa sa mga evacuees.

Nagpatuloy ang tension sa mga plano ng administrasyon para sa relocation. “Saan natin ilalagay ang mga na-dislocate? Ano ang gagawin sa no build zones?” tanong ng publiko. Ang sagot: “May temporary shelter at relocation programs.” Ngunit marami ang naniniwala na hindi sapat ang aksyon.

Kasabay ng sakuna, may usapin din sa accountability. Ang mga proponents ng proyekto at ilang mambabatas ay pinaniniwalaang sangkot sa katiwalian, ngunit hindi malinaw ang pananagutan. “Kailangan silang magpaliwanag. Hindi ito panahon para magpalit ng gobyerno, kundi para managot,” paliwanag ng isang legal expert.

Sa huli, ang mensahe ng Trilyon March at ng mga organizer: “Magkaisa tayo laban sa korupsyon, managot ang mga opisyal, at tulungan ang mga kababayan.” Ngunit may babala: mag-ingat sa mga opportunistang gustong makinabang sa sitwasyon. “Ang tunay na layunin ay tulong at accountability, hindi pera at politika,” dagdag ng isang organizer.

Sa kabila ng trahedya, bumabalik ang tanong sa bawat Pilipino: Ano ang gagawin natin sa lider na hindi nakapagligtas sa kanyang mamamayan sa oras ng pangangailangan? Hanggang kailan tayo magtitiis sa kapabayaan at kabalbalan?

“‘Anong ginawa ninyo sa amin?’” — tanong ng bawat pamilya sa Baguong Tino, habang ang mga opisyal ay nagpa-sorry at nagbigay ng ayuda na kulang sa laki ng pinsala. At sa likod ng mga pasabog na pahayag at protesta, nananatili ang pangarap ng mga Pilipino: tunay na hustisya at proteksyon sa oras ng sakuna.