Mapagpalang araw po sa inyong lahat, at welcome sa DJ Shan Stories. Sa episode ngayon, tatalakayin natin ang matinding pagbaha sa Cebu at kung paano nauugnay dito ang kontrobersyal na real estate project ni Slater Young. Kasabay nito, sisilipin natin ang umano’y katiwalian sa pondo ng flood control na ikinagalit ng maraming Pilipino.

Noong Nobyembre 2, 2025, pumasok sa Philippine Area of Responsibility ang Bagyong Tino. Ayon sa PAGASA, target nito ang Central Visayas, at noong Nobyembre 3, madaling araw, naramdaman na ang unang ulan sa East Samar at Leyte. Ngunit habang tumatagal, lumakas ang ulan sa Cebu, Tacloban, Ormoc, Bohol, at Negros Oriental. Ang ulan ay hindi lamang karaniwan—makikita ang kulay tsokolate ng tubig at ang lakas ng hangin ay nagdulot ng malawakang pinsala.

Sa Cebu City, halos lahat ng palapag ng bahay sa ilang lugar ay nalubog sa baha. Maraming pamilya ang napilitang manatili sa bubong ng kanilang bahay para lamang makaligtas. Ang ilang bubong ay tinangay ng hangin, at ang mga kotse ay inanod na parang laruan. Ang larawan at video ng isang lalaki na binibigyan ng CPR ang kanyang asawa sa gitna ng baha ay kumalat sa social media, na nagpukaw ng simpatya at galit ng publiko.

Sa kabuuan, 204 na ang nasawi, karamihan sa Cebu, Negros Occidental, at Negros Oriental. May 109 na naiulat na nawawala, habang 156 ang sugatan. Maraming residente ang nagtatanong: “Bakit sobrang ulan at baha sa Cebu? May mga bundok ba na hindi nagprotekta?” Ito ang tanong na nagdala sa pangalan ni Slater Young sa social media.

Si John Slater Young, 41, ay kilala bilang entrepreneur, civil engineer, aktor, at dating housemate sa Pinoy Big Brother 2012. Sa Cebu, ipinanganak siya at panganay sa apat na magkakapatid. Taong 2019, ikinasal siya sa vlogger at author na si Chris Uy, at naging kilala rin sa kanilang vlogging activities.

Isa sa pinaka-controversial na proyekto ni Slater ay ang The Rise at Monte Razas, isang 19-story condominium sa barangay Sapang Dako at Guadalupe sa Cebu City. Ang presyo ng bawat unit ay mula Php56 milyon pataas, at ang pinakamahal na unit ay umabot ng Php128 milyon. Layunin ni Slater na maging sustainable ang proyekto, na may drip irrigation system para sa tubig ulan, pati na rin mga commercial establishments. Ayon sa kanya, ang proyekto ay world-class at ligtas sa kapaligiran.

Ngunit nang lumakas ang ulan kamakailan, sinisisi ng marami ang proyekto bilang dahilan ng pagbaha. Maraming netizens ang nagsabi na ang pagkalbo ng bundok para sa condominium ay nagbago sa natural na daloy ng tubig, dahilan ng matinding baha sa ibabang lugar. May ilang nagsabi rin na ang proyekto ay legal, ngunit hindi maikakaila ang epekto ng urban development sa kalikasan.

Bukod kay Slater, naging mainit din ang usapin tungkol sa umano’y katiwalian sa pondo ng flood control. Ayon sa ulat, mula 2022 hanggang 2025, Php2.67 bilyon ang inilaan para sa flood control sa Cebu. Ngunit marami sa pondo ay umano’y napunta sa contractors, mambabatas, at opisyal, habang ang ilang proyekto ay hindi umabot sa tamang kalidad, o di kaya’y ghost projects lamang. Ang mga anak ng ilan sa mga taong sangkot—tinaguriang “nepo babies”—ay nakitaan ng marangyang lifestyle, kabilang ang mamahaling relo, bag, at damit, na nakabighani sa publiko at nagdulot ng galit.

Isa sa mga halimbawa ng epektibong flood control ay ang G-Cans project sa Tokyo, Japan, na may kakayahang mag-imbak ng tubig na katumbas ng tatlong buong Araneta Coliseum. Kung ikukumpara sa Php1 trilyong nawawala sa katiwalian sa Pilipinas, puwede na sana tayong makapagpatayo ng walong katulad na proyekto sa bansa.

Dito rin pumapasok ang usapin ng deforestation. Ayon kay yumaong Gina Lopez, dating kalihim ng DNR, “Sino ang nagdurusa kapag winawasak ang kalikasan? Ang mahihirap.” Binanggit niya ang panganib ng open-pit mining, illegal logging, at mga urban project na walang wastong environmental compliance. Pinatigil niya ang 28 minahan at kinansela ang 75 mineral agreements para protektahan ang kalikasan.

Ang mahalagang punto ni Gina Lopez ay malinaw: ang pagkasira ng kalikasan at maling urban development ay direktang nakakaapekto sa mahihirap. Ang pagbaha sa Cebu ay isang halimbawa kung paano ang mga proyekto, kahit legal, ay puwedeng makasama sa kapaligiran at kaligtasan ng tao kung hindi maayos ang pagplano at pagpapatupad.

Sa ngayon, ang DNR ay nagsimula ng masusing imbestigasyon sa kontrobersyal na Monte Razas at The Rise projects. Ayon sa ahensya, parurusahan at pananagutin ang mga lumabag sa Environmental Compliance Certificate at iba pang environmental regulations. Samantala, si Slater Young ay nanatiling tahimik sa social media, at pinili rin ng kanyang asawa na isara ang kanilang comment sections upang maiwasan ang negatibong reaksyon.

Ang nangyaring pagbaha sa Cebu ay hindi lamang kwento ng kalikasan, kundi ng urban development, katiwalian, at responsibilidad ng bawat isa sa kapaligiran. Habang ang mga mahihirap ang nagdurusa, ang mga may kapangyarihan at kayamanan ay may tungkuling protektahan ang kalikasan, hindi lamang para sa sarili kundi para sa nakararami.

Sa pagtatapos ng episode, isang mahalagang tanong ang dapat nating isipin: Paano natin mapapanatili ang kalikasan at kapayapaan sa ating mga komunidad habang may mga proyekto at katiwalian na nagbabanta sa buhay at ari-arian ng ordinaryong mamamayan? Ang sagot dito ay nakasalalay sa pakikilahok ng bawat isa, sa tamang impormasyon, at sa paggalang sa batas at kalikasan.

Maraming salamat po sa inyong panonood. Kung may kwento kayong nais i-share, o may karanasan na gustong ipakita sa aming channel, i-comment lang po sa ibaba. Para sa dagdag na kaalaman at updates, i-subscribe at i-follow din po ang ating iba pang channel tulad ng Tagalog Facts and Mysteries by DJ Shan at Manila Boy Wonder Philippines. Maraming salamat sa patuloy ninyong suporta sa aming channel.