Isang Mainit na Tanong na Umiikot sa Bayan

Sa gitna ng mga naglalabasang isyu tungkol sa diumano’y malaking anomalya sa pondo ng flood control projects at mga kontrobersyal na personalidad na sangkot, isang tanong ang paulit-ulit na umiikot ngayon sa publiko:
“Bakit hanggang ngayon, hindi pa rin nakaka-cancel ang passport ni dating Congressman Zaldi Co?”

Araw-araw itong pinag-uusapan sa social media, sa mga news vlog, at maging sa mga kapehan sa probinsya. Marami ang nagtatanong — kung sa ordinaryong mamamayan nga, kay dali lang mag-expire o makansela ang passport, bakit sa tulad ni Zaldi Co, tila parang may espesyal na proteksiyon?

“Kung gusto, may paraan. Kung ayaw, maraming dahilan.”

Iyan mismo ang matapang na linya ni Navotas City Representative Toby Tiangco, nang kanyang kastiguhin ang Department of Foreign Affairs (DFA) dahil sa tila pagbagal umano ng aksyon.
Ayon sa kanya, “Ang DFA, puro dahilan. Laging sinasabi kung bakit hindi pwede — pero kung gusto nila, matagal na sanang tapos ‘yan.”

Hindi maitatanggi — ramdam ng publiko ang pagkadismaya ni Tiangco. Sa kanyang panayam, sinabi niya na ang kapangyarihang magkansela ng passport ay malinaw namang nasa ilalim ng DFA, lalo na kung ito’y may kinalaman sa pambansang seguridad, public safety, o public interest.
Ngunit sa halip na umaksyon, tila nagiging tahimik umano ang ahensya.

Ang Galit ng Publiko

“Pambihira naman, DFA!” sigaw ng ilang netizens sa social media.
“Kung ordinaryong OFW nga, pwedeng ma-flag dahil lang sa maliit na issue sa dokumento — pero bakit sa ganitong kalaking kaso, parang walang naririnig?”
Marami ang nakapansin: tila baga may mga kamay na mas malakas kaysa sa batas.

Sa mga vlog at news commentary, umigting ang galit ng mga mamamayan. Isa sa mga sikat na vlogger, na kilala sa bansag na Sangkay Revelation, ay naglabas ng video na nag-trending:

“Mga sangkay, bakit parang kinakanlong pa ng DFA si Zaldi Co? Billion ang pinag-uusapan dito, pero parang walang gumagalaw! Kung gusto, may paraan, pero kung ayaw, maraming dahilan!”

Ang Tugon ng DFA

Sa gitna ng panawagan ng publiko, naglabas ng paliwanag ang DFA.
Ayon sa kanila, maaari lamang kanselahin ang passport kung ito ay fraudulently acquired, tampered with, erroneously issued, o kung may court order.
Ngunit para kay Tiangco at ilang kasamahan sa Kongreso, hindi iyon sapat.

“Hindi kailangan hintayin pa ang korte,” giit ni Tiangco. “Dahil kapag nakatakas na ‘yan sa bansa at nakakuha ng passport sa bansang walang extradition, doon pa lang tayo magsisisi.”

Posibleng Pagtakas?

Ibinunyag din ni Tiangco na base sa mga “series of events,” tila malinaw na wala nang balak bumalik si Zaldi Co upang harapin ang mga akusasyon laban sa kanya.

“Noong una, sinabi niyang haharap siya sa imbestigasyon. Pero nang dumating ang oras, nag-resign. Hindi humarap sa ethics committee. Dalawang beses pinatawag ng House inquiry, ayaw pa ring humarap,” ayon kay Tiangco.

Dagdag pa niya, “Lahat ng kayang ilabas na assets, nilabas na niya. Kung pati bahay niya, madadala, baka nadala na rin!”

Ang mga linyang ito, sinabayan ng tawa at mura ng ilang netizens — ngunit sa likod nito, ramdam ang galit at pagkadismaya:
“Kung totoo ang lahat ng ito, bakit parang wala pa ring aksyon?”

Ang Panawagan sa Pangulo

Marami ngayon ang nananawagan kay President Bongbong Marcos Jr. na busisiin ang mga nasa DFA.

“Mr. President, baka may mga tauhan d’yan ni Zaldi Co. Paki-review po,” sigaw ng ilang netizens.

Sa Kongreso, naghain na rin ng panukala si Tiangco para bigyan ng mas malawak na kapangyarihan ang House Committee on Inquiry (ICI) — kasama rito ang contempt powers at authority na maglabas ng “hold departure order” sa mga iniimbestigahan.

“Kailangan nating bigyan ng pangil ang mga komisyon. Kung hindi, lagi tayong mauunahan ng mga may pera’t impluwensiya,” paliwanag ni Tiangco.

Ang Implikasyon sa Bayan

Para sa mga eksperto, ang kaso ni Zaldi Co ay hindi lang simpleng usapin ng passport. Ito ay pagsubok sa kredibilidad ng mga institusyon.
Kung hindi kayang kanselahin ng DFA ang dokumento ng isang taong iniimbestigahan sa bilyong pisong anomalya, paano pa natin maaasahan ang hustisya para sa mga ordinaryong Pilipino?

Sa mga barangay at eskinita, naririnig ang tanong:

“Kung mayaman ka ba, puwede kang hindi sumunod sa batas?”

“Ang Bagal ng Hustisya, Pero Ang Katotohanan Hindi Nababagal.”

Habang tumatagal ang isyung ito, mas lalong umiigting ang panawagan ng taumbayan.
Marami ang naniniwala na ang pagkaantala ng DFA ay maaaring maging daan para tuluyang makatakas si Zaldi Co.
Ngunit may ilan ding naniniwalang darating din ang oras ng hustisya — bagal man, ngunit tiyak.

“Hindi kami titigil,” sabi ni Tiangco. “Habang may kongresistang handang magsalita, habang may mamamayang handang magtanong — hindi tayo mapapatahimik.”

Konklusyon

Ang isyu ni Zaldi Co ay isa lamang mukha ng mas malalim na suliranin sa bansa — ang mabagal na hustisya, ang impluwensiya ng kapangyarihan, at ang kawalan ng takot ng ilan sa batas.
Habang tumatagal ang katahimikan ng DFA, mas lalong nag-iingay ang bayan.

At sa bawat tanong na hindi sinasagot, mas lalong lumalalim ang hinala:
“Sino ang tunay na pinoprotektahan ng katahimikan?”