Sa gitna ng patuloy na mga halalan, paulit-ulit na mga apelyido sa balota, at iisang mga pamilya na tila hindi na bumibitaw sa kapangyarihan, isang malinaw na mensahe ang lumutang mula sa taumbayan: pagod na ang mga Pilipino.

Ayon sa pinakabagong survey ng Pulse Asia, lumabas na 54 porsiyento ng mga adult Filipino ang pabor sa agarang pagpasa ng batas laban sa political dynasty. Isa itong bilang na hindi basta-basta—ito ay higit kalahati ng populasyon na hayagang nagsasabing panahon na para magbago ang takbo ng pulitika sa bansa.

“Hanggang kailan kami manonood habang iisang pamilya lang ang nagpapalitan ng puwesto?” ito ang tila tanong na bumabalot sa isipan ng marami.

MALINAW ANG MENSAHE NG SURVEY

Isinagawa ang survey mula Disyembre 12 hanggang 15, at tinanong ang mga kalahok kung sang-ayon sila sa pahayag na:
“Dapat agad ipasa ng Kongreso ang batas laban sa political dynasties.”

Ang resulta ay malinaw:

21% ang very much agree

33% ang somewhat agree

Ibig sabihin, higit sa kalahati ng mga Pilipino ang bukas na sumusuporta sa panukalang matagal nang binabanggit ngunit paulit-ulit ding nauurong sa Kongreso.

Sa kabilang banda:

27% ang nananatiling undecided

13% ang somewhat disagree

5% lamang ang very much disagree

Bagama’t may bahagi pa rin ng populasyon na nag-aalangan, malinaw na mas nangingibabaw ang panawagan para sa reporma kaysa sa pagtutol.

REHIYONAL NA LARAWAN: SAAN MAS MALAKAS ANG SIGAW?

Mas lalong naging makabuluhan ang survey nang tingnan ang resulta ayon sa rehiyon.

Sa Luzon, kung saan naroroon ang sentro ng kapangyarihan:

59% ang pabor

26% ang undecided

15% ang hindi pabor

Sa Visayas, kapareho rin ang tono:

59% ang pabor

23% ang undecided

18% ang hindi pabor

Ngunit sa Mindanao, mas hati ang opinyon:

38% ang undecided

34% ang pabor

27% ang hindi pabor

Ipinapakita nito na bagama’t malakas ang panawagan sa buong bansa, may mga rehiyong patuloy pang nag-iingat—marahil dahil sa malalim na ugnayan ng lokal na pamumuno at mga pamilyang matagal nang nasa poder.

ISANG ISYUNG MATAGAL NANG NASA KONSTITUSYON—NGUNIT NASA PAPEL LANG

Hindi na bago ang usapin ng political dynasty. Sa katunayan, malinaw na nakasaad sa 1987 Constitution na dapat ipagbawal ang political dynasties “ayon sa itinatakda ng batas.”

Ngunit makalipas ang halos apat na dekada, nananatiling tanong:
Nasaan ang batas?

Maraming panukalang anti-political dynasty ang naihain sa Kongreso sa mga nakaraang taon, ngunit paulit-ulit itong hindi umuusad. Para sa ilang political analysts, hindi ito nakapagtataka.

“Mahirap ipasa ang batas kung ang gagawa ng batas ay sila ring maaapektuhan nito,” ani ng isang political observer.

GALIT, PAGOD, AT PAG-ASAM NG PAGBABAGO

Para sa karaniwang Pilipino, ang political dynasty ay hindi lamang usapin ng apelyido. Ito ay simbolo ng:

kakulangan ng tunay na kompetisyon sa halalan

limitadong oportunidad para sa bagong lider

at pakiramdam na ang kapangyarihan ay umiikot lamang sa iilang pamilya

“Hindi naman masama ang tumakbo sa pulitika, pero sana patas,” sabi ng isang botante. “Parang wala na kaming pagpipilian kapag pare-pareho lang ang apelyido.”

Ang survey ng Pulse Asia ay tila nagsisilbing salamin ng kolektibong emosyon ng publiko—isang kombinasyon ng pagkadismaya at pag-asa.

ANO ANG SUSUNOD?

Ang malaking tanong ngayon: Makikinig ba ang Kongreso?

Sa gitna ng papalapit na mga halalan at patuloy na diskusyon sa reporma sa pulitika, ang 54% na ito ay hindi lamang numero. Ito ay babala, panawagan, at paalala na ang taumbayan ay may tinig—at mas lalong nagiging malakas ito.

Kung magpapatuloy ang pagbalewala sa panawagang ito, posibleng mas lalong lumalim ang agwat sa pagitan ng mga lider at ng kanilang pinaglilingkuran.

HULING MENSAHE

Ang usapin ng political dynasty ay hindi laban ng isang grupo o rehiyon. Ito ay tanong tungkol sa kinabukasan ng demokrasya sa Pilipinas.

Sa huli, ang survey ng Pulse Asia ay naglatag ng isang malinaw na katotohanan:
Marami na ang handang makakita ng pagbabago—ang tanong na lang ay kung handa na rin bang kumilos ang mga nasa kapangyarihan.