Hindi pa tapos ang laban. Iyan ang malinaw na mensahe ni dating Senador Antonio “Sonny” Trillanes IV matapos muling umingay ang pangalan niya sa usaping kaugnay ng mga kaso laban sa dating pangulong Rodrigo Duterte. Sa mga nakalipas na linggo, muling ipinakita ni Trillanes kung bakit siya isa sa mga pinakamatapang at pinakamatinding kritiko ng dating administrasyon — walang takot, diretso, at handang magpahayag ng kanyang paninindigan laban sa mga aniya’y pang-aabuso ng kapangyarihan.

Ayon sa mga ulat, may malaking papel umano ang dating senador sa mga hakbang na nagbunsod ng pagsasampa ng kaso laban kay Duterte sa International Criminal Court (ICC). Hindi man siya direktang bahagi ng imbestigasyon, aktibo raw si Trillanes sa pagtulong sa mga abogado at mga grupo ng pamilya ng mga biktima ng “war on drugs” upang maiparating sa internasyonal na korte ang mga ebidensiyang kailangan. Para sa ilan, ito ay simbolo ng kanyang patuloy na laban para sa hustisya. Para naman sa mga tagasuporta ni Duterte, ito ay isa na namang patunay ng hindi matapos-tapos na “paghihiganti” ng oposisyon.

Ngunit heto na naman — matapos magpalit ng Ombudsman, nabalitaan ang mabilis na pagkaka-dismiss ng ilang kasong isinampa laban kay Trillanes noong nakaraang administrasyon. Ang bagong Ombudsman na si Secretary Jesus Crispin “Boying” Remulla, na kakaupo lamang sa puwesto, ay nagpasya umanong ibasura ang kasong iyon dahil sa kakulangan ng sapat na batayan. Mabilis itong ikinagalit ng kampo ng mga Duterte, lalo na ni Congressman Paolo “Pulong” Duterte, na nagsabing “ganito na raw ngayon ang justice system sa Pilipinas.”

Ngunit sagot naman ni Trillanes: “Look who’s talking.”
Para sa dating senador, nakakatawa umanong marinig ang reklamo mula sa mga taong mismong ginamit ang sistema ng hustisya noon upang gipitin ang mga kalaban. Pinaalala niya kung paano, noong panahon ni Duterte, ay halos linggo-linggo ang kasong ibinabato laban sa mga miyembro ng oposisyon — mula kina dating Vice President Leni Robredo, Senadora Leila de Lima, hanggang sa ilang mamamahayag na matapang lang nagsalita ng katotohanan.

“Tandaan natin,” dagdag ni Trillanes, “anim na taon nilang ginamit ang justice system para patahimikin ang mga hindi nila kapanalig. Ngayon na wala na sila sa kapangyarihan, sila naman ang nagrereklamo.”

Tama man o mali, malinaw na hindi mawawala ang tensyon sa pagitan ng dalawang kampo. Habang lumalalim ang mga imbestigasyon sa mga nakaraang anomalya, lalo ring nagiging aktibo ang mga dating kaalyado ng administrasyong Duterte sa pagtatanggol sa kanilang pangalan. Isa nga sa mga isyu ngayon ay ang umano’y ₱51 bilyong pondo para sa mga proyekto sa distrito ni Congressman Pulong Duterte mula 2020 hanggang 2022 — isang halagang nagdulot ng maraming tanong mula sa mga mamamayan. “Saan napunta ang 51 bilyon?” tanong ng ilan. “Kung nagamit ito nang tama, bakit nananatiling baha at sira-sira ang ilang bahagi ng Davao City?”

Hindi naman direktang pinangalanan ni Trillanes si Pulong sa kanyang mga pahayag, ngunit malinaw na may mga parinig hinggil sa umano’y kawalan ng transparency sa ilang proyekto. “Kung may matibay kayong ebidensya, ilabas ninyo,” sabi ng dating senador sa kanyang panayam. “Pero kung puro salita lang, huwag ninyong gamitin ang hustisya bilang sandata laban sa mga kritiko.”

Sa ganitong kalagayan, tila bumabalik tayo sa parehong eksena ng nakaraang dekada — isang eksenang puno ng bangayan, sisihan, at mga kasong politikal. Ayon sa ilang eksperto, ang ganitong uri ng politika ay nagpapahina sa tiwala ng mga mamamayan sa sistema ng hustisya. “Ang hustisya ay hindi dapat nagbabago depende sa kung sino ang nakaupo,” wika ng isang propesor ng batas. “Ngunit sa ating bansa, tila laging may panahon — panahon ng paghihiganti, panahon ng pananahimik, at panahon ng paglipat ng kapangyarihan.”

Hindi rin maikakaila na sa bawat pagbabago ng administrasyon, tila may kasabay na pag-ikot ng gulong ng hustisya. Kapag ang isang kampo ang nasa poder, lumalabas ang mga kaso laban sa kalaban. Pagdating ng bagong liderato, biglang naglalaho ang mga kaso at lumalabas naman ang bagong listahan ng mga “akusado.” Para kay Trillanes, ito mismo ang dahilan kung bakit kailangan ang ICC at mga internasyonal na proseso — upang magkaroon ng mas patas na pagdinig na hindi naiimpluwensyahan ng lokal na politika.

Ngunit para sa mga tagasuporta ni Duterte, ang lahat ng ito ay isa lamang “political persecution.” Giit nila, hindi raw patas na gawing halimbawa si Duterte habang ang mga kasalukuyang lider ay nakaligtas sa parehong uri ng paghusga. Ngunit ang sagot ni Trillanes ay simple: “Kung walang kasalanan, walang dapat katakutan.”

Sa huli, lumalabas na ang labanan ng dalawang kampo — Trillanes at Duterte — ay hindi lamang personal. Ito ay laban ng dalawang magkaibang pananaw sa pamumuno: ang isa’y naniniwalang dapat managot ang mga pinuno sa kanilang mga desisyon; ang isa nama’y naniniwalang ang kapangyarihan ay dapat igalang at hindi tinutuligsa sa publiko. Sa pagitan nila, naroon ang taong bayan — pagod na sa paulit-ulit na siklo ng akusasyon at depensa, naghahangad ng tunay na hustisya, hindi batay sa pangalan o partido, kundi sa katotohanan.

Dahil kung hindi matututo ang mga lider natin na itaas ang antas ng kanilang pulitika, mananatili tayong bilanggo ng parehong drama: “weather-weather lang.”
At sa larong iyon, palaging talo ang sambayanang Pilipino.