Grabe, hindi ko mapigilang hindi umiyak habang pinapanood ang mga alaala at pahayag ng yumaong senadora na si Miriam Defensor Santiago. Sa gitna ng maingay na politika at walang humpay na paninira sa gobyerno, napagtanto ko kung bakit tahimik ang ating pangulo, si Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., sa kabila ng patuloy na batikos mula sa kanyang mga kalaban.

Isa sa mga nakamamanghang pahayag ni Miriam Defensor Santiago ang nagbigay liwanag sa pananaw ng lider na hindi lamang nakatuon sa sarili kundi sa kabutihan ng bayan. Bago pa man siya pumanaw noong Setyembre 2016, malinaw na ipinahayag ni Miriam na siya ay may tiwala sa kakayahan ni Bongbong Marcos: “If I die before I finish my term as president, Senator Ferdinand Marcos Jr. will be able to fit that bill.” Sa simpleng pahayag na ito, naipakita niya ang kahalagahan ng leadership na tahimik ngunit epektibo, na hindi naglalabas ng galit o insulto sa kabila ng kontrobersiya.

Noong 2016, pinili ni Miriam si Bongbong Marcos bilang kanyang running mate. Maraming tao ang nagulat sa desisyon na ito, subalit matatag niyang pinalintigan sa harap ng publiko. Ang kanyang mensahe ay malinaw: ang tunay na lider ay may kakayahang magdala ng ibang tao tungo sa iisang layunin, at hindi lamang mangarap para sa sariling kapakanan. Sa kanyang sariling salita: “If you have an ambition or goal, and you can pull your colleagues to reach that goal, that is leadership.” Ito ang esensya ng pamumuno na iniwan ni Miriam bilang aral sa mga Pilipino.

Sa kasalukuyan, ang tahimik na pamumuno ni Pangulong Marcos ay nagiging malinaw sa kanyang pang-araw-araw na kilos. Sa kabila ng walang humpay na paninira, mga paratang, at kontrobersiya, nananatiling matatag ang pangulo sa kanyang tungkulin. Hindi siya nagpapadala sa mga sigawan o pasaring; sa halip, pinipili niyang magtrabaho at maglingkod nang may dignidad, isang pamumuno na nakaugat sa prinsipyo at pananampalataya.

Ang tahimik na kilos ni Pangulong Marcos ay hindi kawalan ng sagot sa kritisismo. Sa halip, ito ay indikasyon ng malalim na pag-unawa sa tunay na layunin ng pamumuno: ang pag-angat ng bayan at hindi ng sarili. Sa Senado, makikita ang pakikipagtulungan ni Bongbong sa mga kasamahan, kabilang na ang suporta sa Freedom of Information Bill, bilang patunay ng kanyang dedikasyon sa transparency at serbisyo publiko.

Hindi rin nakaligtas sa pansin ni Miriam ang ganitong uri ng pamumuno. Ayon sa kanya, ang kakayahan ni Bongbong na manguna nang tahimik ngunit may direksyon ay nagpapakita ng isang lider na hindi lamang nakatuon sa pansariling interes kundi sa kolektibong layunin ng bansa. Sa likod ng kamera, nakikita raw ni Miriam ang isang lider na determinado at may integridad, isang lider na kayang harapin ang hamon ng politika nang hindi gumaganti sa paninira.

Noong pumanaw si Miriam, sinabi ni Bongbong: “The world is less wise and less bright without Miriam.” Ang mga salita at tiwalang iniwan ng yumaong senadora ay patuloy na gumagabay sa pangulo ngayon. Ito ang dahilan kung bakit kahit na maraming kritiko at kalaban ang patuloy na nagtatangkang manira, nananatiling tahimik si Pangulong Marcos. Ang kanyang pananahimik ay hindi kahinaan kundi isang strategic na hakbang, batay sa prinsipyo ng dignidad, respeto, at tunay na serbisyo sa bayan.

Ang tahimik na pamumuno ay may mga konkretong epekto. Sa halip na gumanti sa mga paratang, pinipili ng pangulo na magpatuloy sa mga programa at proyekto ng gobyerno. Ang kanyang aksyon ay nakatuon sa resulta at epektibong pamamahala. Ang paninira ng ibang politiko at media ay hindi nakakaapekto sa kanyang desisyon; sa halip, ginagamit niya ito bilang motivasyon upang ipakita na ang malinis at tahimik na pamumuno ay mas epektibo kaysa sa sabayang sigawan at pasaring.

Mahalaga ring banggitin ang espirituwal na dimensyon ng kanyang pamumuno. Tulad ng ipinakita ni Miriam, ang isang lider ay dapat may pananampalataya at tiwala sa Diyos, lalo na sa gitna ng kahirapan at paninira. Tulad ng sinabi sa 1 Pedro 2:23, si Pangulong Marcos ay nananatiling tahimik, hindi gumaganti sa paninira, at ipinagkakatiwala ang lahat sa Diyos. Ang kanyang pamumuno ay nakaugat sa prinsipyo ng integridad at moral na katatagan, na higit na mahalaga kaysa sa pansariling karangalan o popularidad.

Ang tahimik na pamumuno ni Bongbong Marcos ay naglalarawan ng isang alternatibong modelo ng liderato sa gitna ng pulitika ng paninira sa Pilipinas. Hindi siya naninira sa kanyang mga kritiko; sa halip, pinipili niyang manindigan sa kanyang prinsipyo at magtrabaho para sa kabutihan ng bansa. Ang pamumuno niya ay hindi nakatuon sa sigawan, headline, o temporaryong political gain. Sa halip, ito ay nakatuon sa sustainable na pagbabago at tunay na serbisyo sa mamamayan.

Sa kabuuan, ang aral na iniwan ni Miriam Defensor Santiago ay malinaw: ang lider na tahimik ngunit may direksyon ay mas epektibo kaysa sa lider na agresibo at padalus-dalos. Ang pamumuno ni Pangulong Marcos ay patunay na dignidad, prinsipyo, at pananampalataya sa Diyos ay mahalagang pundasyon sa epektibong pamumuno. Ang kanyang tahimik na kilos ay hindi kawalan ng aksyon kundi matibay na hakbang sa pagdadala ng bansa sa mas maayos at matatag na hinaharap.

Habang patuloy ang paninira at kontrobersiya, ang mga mamamayan ay dapat magkaroon ng pag-unawa sa tunay na diwa ng pamumuno: hindi lahat ng aksyon ay kailangang palabasin sa publiko o nakatuon sa personal na reputasyon. Sa halip, ang mahalaga ay ang tunay na epekto at pagbabago sa lipunan, isang prinsipyo na malinaw na iniwan ni Miriam at patuloy na ipinapakita ni Pangulong Marcos.

Sa huli, ang mensahe ay malinaw: ang tunay na lider ay hindi kailangang sumigaw upang marinig, hindi kailangang lumaban sa bawat paninira, at hindi kailangang ipakita ang galit upang patunayan ang katatagan. Ang pamumuno ni Bongbong Marcos ay halimbawa ng isang tahimik ngunit makapangyarihang liderato, na nakaugat sa tiwala sa Diyos, integridad, at dedikasyon sa bayan.

Purihin natin ang Panginoon, at ipanalangin ang ating pangulo at mga lider upang patuloy nilang gabayan ang bansa sa tamang direksyon, na may prinsipyo, dignidad, at tunay na malasakit sa mamamayan.