Sa gitna ng patuloy na paghahanap ng katotohanan sa kontrobersiyal na usapin ng umano’y multi-bilyong pisong flood control anomalies, isang bagong tanong ang nangingibabaw: paano at kanino talaga nagmula ang tinaguriang “Cabral files”? Ito ang sentrong isyung nais linawin ng Malacañang, na ngayon ay nananawagan ng imbestigasyon hinggil sa paraan ng pagkakakuha ng mga dokumentong hawak ni Batangas 1st District Rep. Leandro Leviste.

Ayon sa Palasyo, mahalagang matukoy hindi lamang ang nilalaman ng mga dokumento, kundi lalo na ang pinagmulan at proseso ng pagkakakuha ng mga ito—dahil kung mapapatunayang nakuha sa ilegal na paraan, maaaring mawalan ng anumang halaga ang naturang ebidensiya sa mata ng batas.

“Hindi sapat ang may dokumento—mahalaga kung paano ito nakuha”

Sa panayam sa radyo dzBB, sinabi ni Presidential Communications Undersecretary Claire Castro na dapat suriin kung paano napunta kay Rep. Leviste ang mga dokumentong sinasabing nagmula sa yumaong dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary na si Maria Catalina Cabral.

“Yes, I think so,” ani Castro nang tanungin kung kinakailangan bang imbestigahan ang pinanggalingan ng mga file. “Ang mahalaga rito ay kung paano nakuha ang mga dokumento, lalo na’t may lumalabas na impormasyon na hindi mismo kay Cabral nanggaling ang mga ito.”

Batay sa mga ulat na binanggit ng Palasyo, lumilitaw umano na ang mga dokumento ay nakuha mula sa isang staff member, at hindi direktang ibinigay ni Cabral. Ito ang puntong nais linawin ng Malacañang, lalo na’t may magkakasalungat na pahayag mula sa iba’t ibang panig.

DPWH: Walang beripikasyon, walang opisyal na kumpirmasyon

Dagdag pa ni Castro, nilinaw na ni DPWH Secretary Vince Dizon na hindi niya in-authenticate ang alinmang dokumentong hawak ni Rep. Leviste. Ayon sa Palasyo, hangga’t walang opisyal na beripikasyon mula sa DPWH, mananatiling hearsay ang naturang mga papeles.

Matatandaang sinabi na ng Malacañang sa mga naunang pahayag na ang anumang dokumento, gaano man kasensitibo ang nilalaman, ay walang probative value kung hindi napatunayang lehitimo at legal ang pinagmulan.

“Kung ilegal ang paraan ng pagkuha ng ebidensiya,” babala ni Castro, “mawawala ang halaga nito. Magiging walang saysay.”

Ang papel ni Maria Catalina Cabral sa mas malaking imbestigasyon

Si Cabral, na nagsilbing DPWH undersecretary for planning, ay itinuturing na mahalagang personalidad sa patuloy na imbestigasyon sa umano’y malawakang katiwalian sa flood control projects—isang isyung matagal nang bumabalot sa ahensiya at sinasabing nagbigay-daan sa paglustay ng pondo sa mga substandard o di-umano’y hindi umiiral na proyekto.

Noong Setyembre, nagbitiw sa puwesto si Cabral matapos maiugnay sa mga kuwestiyonableng budget insertions. Ang kanyang pangalan ay patuloy na nababanggit sa mga diskusyon hinggil sa kung paano naipapasok ang malalaking halaga sa ilang proyekto, at kung sinu-sino ang mga posibleng nakinabang.

Noong Disyembre 18, si Cabral ay nahulog sa isang bangin sa Tuba, Benguet at idineklarang patay pagsapit ng hatinggabi ng sumunod na araw. Ayon sa Department of the Interior and Local Government (DILG), wala umanong palatandaan ng foul play, at ang lahat ng indikasyon ay tumuturo sa suicide bilang posibleng dahilan ng kanyang pagkamatay.

Mga magkakasalungat na pahayag tungkol sa “Cabral files”

Noong Disyembre 21, iginiit ni Rep. Leviste na si Cabral mismo ang nagbigay sa kanya ng mga file na naglalaman umano ng listahan ng mga proponents ng DPWH budget insertions noong Setyembre 4. Ayon sa mambabatas, ibinigay raw ang mga dokumento matapos payuhan ni Secretary Dizon si Cabral na ilabas ang mga ito “in the interest of transparency.”

Dagdag pa ni Leviste, ang naturang mga file ay naglalaman ng mga pangalan ng mga mambabatas, pribadong indibidwal, at maging ng mga opisyal mula sa ehekutibong sangay ng pamahalaan—kabilang umano ang ilang secretary at undersecretary na wala sa DPWH.

Ngunit mariing pinabulaanan ito ni Dizon. Ayon sa kanya, sapilitang nakuha ang mga kopya ng file mula sa opisina ni Cabral sa pamamagitan ng pag-save ng mga dokumento sa isang flash drive gamit ang computer ng isang staff member. Ang akusasyong ito ay itinanggi naman ni Rep. Leviste.

Palasyo: Katotohanan ang hangad, ngunit dapat dumaan sa tamang proseso

Sa kabila ng kontrobersiya, nilinaw ng Malacañang na iisa ang layunin ng lahat—ang malaman ang buong katotohanan sa likod ng flood control scandal. Ayon kay Castro, mahalaga ang agarang paglabas ng impormasyon na makatutulong sa paglilinaw ng isyu, ngunit hindi ito dapat isagawa sa paraang lalabag sa batas.

“Gusto ng lahat ang katotohanan,” ani Castro. “Pero dapat tandaan na may proseso. Ang pagkuha ng ebidensiya sa maling paraan ay maaaring magpahina, sa halip na magpatibay, sa paghahanap ng hustisya.”

Isang isyung malayo pa sa wakas

Habang patuloy ang banggaan ng mga pahayag at depensa, nananatiling bukas ang tanong: ang mga ‘Cabral files’ ba ay susi sa pagbubunyag ng katotohanan, o isa lamang bagong punto ng alitan sa isang masalimuot na usaping pulitikal?

Sa ngayon, malinaw ang posisyon ng Palasyo—ang katotohanan ay mahalaga, ngunit ang paraan ng pag-abot dito ay kasinghalaga rin. Sa mga darating na araw, inaasahang mas lalalim pa ang imbestigasyon, habang ang publiko ay patuloy na nagmamasid, naghihintay ng malinaw na sagot sa isang isyung patuloy na yayanig sa tiwala sa pamahalaan.