Sa bagong nakalabas na dashcam video mula sa National Bureau of Investigation (NBI), kitang-kita si dating Department of Public Works and Highways (DPWH) Undersecretary Maria Catalina “Cathy” Cabral na mag-isa, nakaupo sa pagitan ng mga concrete barrier sa Canon Road sa Baguio City bandang alas-tres ng hapon. Ito na ang huling naitala na pagkakataon na siya ay buhay pa, ayon sa NBI, at walang ibang tao o sasakyan na kasama sa video.

Makikita sa footage na siya ay nakaupo sa pinakamababang bahagi ng kalsada, tila handa nang tumalon. Ang nakaraang mga larawan at videos na inilabas ay nagpapakita kay Cabral na nakaupo o nakatayo sa ibabaw ng barrier, ngunit sa pinakahuling dashcam, malinaw na nag-isa siya sa baba ng kalsada. “Ito na ang pinakakahuli at malinaw na ebidensya na siya ay nag-iisa sa oras ng kanyang pagkamatay,” paliwanag ng isang opisyal ng NBI.

Matatandaang, nakuhanan ng CCTV ang pagdating ni Cabral sa hotel sa Baguio kasama ang kanyang driver at ang kanyang pag-alis nang hindi matagpuan ang opisyal sa Binget bandang alas-singko ng hapon noong December 18. Ayon sa toxicology report ng PNP Regional Forensic Unit, nagpositibo ang labi ni Cabral sa isang uri ng antidepressant, at may mga gamot rin siya laban sa insomnia. Ipinapakita nito na siya ay nakaranas ng matinding stress at pagkabalisa bago ang kanyang kamatayan.

Samantala, si Batangas First District Representative Leandro Libiste ay naging emosyonal sa kanyang pahayag, sinasabing dapat sana ay si Cabral ang itinalagang state witness upang mailantad ang katotohanan sa kontrobersyal na flood control scandal. Sa isang pag-uusap sa telepono, ipinahayag ni Libiste ang kanyang pangamba sa pag-aapekto sa budget ng kanyang distrito at sa pressure mula sa mga mataas na opisyal ng DPWH. Ayon sa kanya, may inaalok na dagdag na pondo para sa kanyang distrito kung hindi niya pagtutuunan ng pansin ang mas malawak na problema sa budget allocation sa buong bansa.

“Ang argument ko po ay dapat ay may lohika ang alokasyon ng budget at hindi dapat ma-disadvantage ang ilang distrito. Kaya ako ay patuloy na nagtatanong sa DPWH system,” pahayag ni Libiste, na nagdulot ng tensyon sa pagitan ng ilang kongresista at ng DPWH. Ipinakita rin niya sa PCIJ at Ombudsman noong Nobyembre ang mga dokumento na naglalaman ng detalye ng budget per district, na ipinalabas ng DPWH lamang kamakailan.

Sa kabila ng mga pagsisikap na ipaliwanag ang mga dokumento, tinawag itong “chismis” ng Malakanyang. Ngunit marami sa publiko at media ang nagtanong kung saan napunta ang malalaking pondo ng DPWH, lalo na sa mga proyekto na kontrobersyal, tulad ng Rockneting Project na tinatayang nagkakahalaga ng Php36 billion. Ayon kay SG Jun Vic Rimulya, may posibilidad na aabot sa Php20 billion ang wealth ni Cabral na nakuha sa kanyang mga transaksyon sa DPWH.

Kasabay ng imbestigasyon sa kanyang pagkamatay, lumalabas ang detalye tungkol sa Iron Hotel sa Baguio, na umano’y pag-aari ni Cabral at binili sa halagang Php2.1 billion noong 2018. Ang hotel ay naging bahagi ng mga kontrobersyal na proyekto sa DPWH. Bukod dito, lumalabas na ang Rockneting Project, na naglalayong maglagay ng protective net sa mga bundok ng Binget, ay ginamitan ng sobrang mataas na budget at substandard na materyales, at may koneksyon sa mga kilalang kontraktor at pulitiko.

Ayon sa mga ulat, ang huling mga oras ni Cabral bago ang kanyang kamatayan ay puno ng tensyon. Lumabas siya mula sa kanyang hotel room bandang 2:54 ng hapon, dumaan sa kwarto ng kanyang driver, at nagpasya na magpahinga sa tabi ng bangin. Wala nang sinumang nakakita sa kanya pagkatapos nito, at bandang alas-otso ng gabi, natagpuan siya sa baba ng kalsada, sugatan at patay na.

Ang pamilya ni Cabral ay humiling ng katahimikan, at hindi na nila pinilit ang mas malalim na imbestigasyon. Gayunpaman, maraming tanong ang nananatili, lalo na sa driver na iniwan si Cabral sa tabi ng bangin. Pinaiikot ng mga awtoridad ang posibilidad ng foul play, ngunit kasalukuyang iniulat na wala nang indikasyon ng karahasan.

Sa usapin ng yaman na iniwan ni Cabral, ipinaliwanag ng gobyerno ang proseso ng civil for future proceedings. Kahit na wala na ang may-ari ng yaman, maaaring habulin ng gobyerno ang mga ari-arian na naiwan sa pamilya, asawa, o mga konektadong tao, basta’t may sapat na ebidensya. Ito ay mas madali kaysa sa criminal cases, kung saan kailangan ang guilt beyond reasonable doubt. Sa kasong civil for future, preponderance of evidence lamang ang kailangan upang makuha ang mga ari-arian.

“Hindi pa rin ligtas ang mga yaman na iniwan ni Cabral,” paliwanag ng DOJ, NBI, at Ombudsman. “Ipupursige ng gobyerno ang mga civil for future cases upang mabawi ang anumang ninakaw o hindi lehitimong yaman.”

Sa huli, ang trahedya ni Catalina Cabral ay hindi lamang isang kwento ng personal na depresyon at pagkakamatay. Ito rin ay sumasalamin sa malalim na isyu ng katiwalian sa gobyerno, at sa kahalagahan ng transparency at pananagutan. Habang ang pamilya ay humihiling ng katahimikan, patuloy ang imbestigasyon sa mga proyektong pinangasiwaan ni Cabral, at ang gobyerno ay nagpapatuloy sa pagkilos upang masiguro na ang mga ninakaw na yaman ay maibalik sa bayan.