Isang malakas na dagok sa imbestigasyon ng Independent Commission for Infrastructure (ICI) ang biglaang pag-atras ng mag-asawang kontratista na sina Sarah at Curly Discaya, na inaasahang magiging susi sa paglalantad ng katiwalian sa mga flood control projects sa bansa. Ang kanilang biglaang desisyon na huwag makipagtulungan ay nagdulot ng tensyon sa mismong headquarters ng ICI at nagbukas ng maraming tanong sa publiko kung sino ang kanilang pinoprotektahan.

Ayon sa ulat ng NewsWatch Reports, parehong dumaan sa back door entrance ang mag-asawa upang iwasan ang media at mamamahayag. Ang kanilang abogado ay nanahimik, na nagpapahiwatig ng malinaw na mensahe: tapos na ang usapan. Ngunit sa likod ng ligal na paliwanag — paggamit ng kanilang right against self-incrimination — marami ang nagtataka kung ano ang tunay na dahilan ng kanilang pag-atras.

Pag-asa sa State Witness, Biglang Gumuho

Bago ang kanilang pag-atras, umaasa ang mag-asawa na maituturing silang State Witness, na magsisilbing tiket para sa mas magaan na sentensya o proteksyon mula sa kaso. Ngunit ayon sa isang commissioner ng ICI, wala pa silang nakikitang kwalipikadong State Witness, at ang pahayag na ito, kahit opinyon lamang, ay nagdulot ng biglaang pagguho ng kooperasyon.

Ayon kay ICI Executive Director Hozaka, sapat na ang ebidensya ng kanilang opisina upang ituloy ang imbestigasyon kahit wala ang testimonya ng mag-asawa. Ipinakita nito na hindi matitinag ang momentum ng pagsisiyasat at patuloy ang paghahanda ng rekomendasyon para sa Ombudsman.

Samantala, ayon kay Assistant Ombudsman Miko Clavano, ang pag-atras ng mga Discaya ay hindi katapusan ng kanilang kalbaryo. Malinaw na ang gobyerno ay patuloy na maghahanap ng kooperasyon mula sa kanila, at walang dapat ipag-alala ang mamamayan na ang laban para sa hustisya at accountability ay tuloy-tuloy.

Pasabog mula kay Ombudsman Remulla

Isang nakakagulat na revelasyon ang binitiwan ni Ombudsman Jesus Crispin “Boeing” Remulla sa panayam ng Bilyonaryo News Channel. Iniuugnay umano ng mag-asawang Discaya si dating Senator Bong Go sa scandal, bagamat wala pang pormal na kaso laban sa kanya. Ayon kay Remulla, ang kanilang katahimikan ay isang kalkuladong galaw upang protektahan ang kanilang kasosyo, partikular na si Go.

Dagdag pa ni Remulla, ang Office of the Ombudsman ay tinitingnan na ang posibleng conflict of interest at prohibited interest ng senador sa naturang proyekto, na nagpapakita na umaakyat na ang imbestigasyon sa mas mataas na antas ng kapangyarihan.

Pagbawi sa 10-Bilyong Insurance

Kasabay ng imbestigasyon, inilunsad ng Insurance Commission ang proseso upang bawiin ang insurance na inilagak ng mga Discaya para sa mga anomalya sa kanilang proyekto. Aabot sa 10 bilyong piso ang maaaring mabawi, base sa initial computation ni Senator Win Gatchalian, mula sa mahigit 30 bilyong pisong halaga ng 421 proyekto ng mag-asawa mula 2022 hanggang sa kasalukuyan.

Ipinaliwanag ng Insurance Commission ang tinatawag na performance bond, na nagtatakda na obligadong kumuha ng insurance ang bawat kontraktor na katumbas ng 30% ng kabuuang halaga ng kontrata. Ito ang nagsisilbing safety net para sa gobyerno at mamamayan, at kapag nagkaroon ng ghost project o substandard output, maaaring habulin ang pera mula sa insurance.

Bagamat may posibilidad na umalma ang insurance companies, handa ang gobyerno sa anumang legal na palusot. Ang DPWH, Insurance Commission, at DOJ ay nagtutulungan sa isang three-pronged attack upang habulin ang perang dapat para sa bayan, na nagpapakita ng malawakang koordinasyon sa pagitan ng ahensya ng pamahalaan.

Sigaw mula sa Sektor ng Agrikultura

Habang abala ang gobyerno sa imbestigasyon, isang babaeng magsasaka mula Occidental Mindoro ang umalingawngaw sa media. Sa harap ng mga senador, mariing ipinahayag niya:

“Ang programang P20 na bigas ng pangulo ay nagdulot ng delubyo sa aming kabuhayan.”

Ayon sa kanya, ang Rice Tariffication Law at ang pagbabawas sa kapangyarihan ng NFA na bumili ng palay sa magandang presyo ay nagdulot ng patuloy na paghihirap sa kanilang pamilya. Dagdag pa niya, ang limitasyon ng 100 sako ng palay na maaaring ibenta sa NFA ay isang malaking dagok sa kanilang kabuhayan, na nagpapakita ng disconnect sa pagitan ng patakaran ng pamahalaan at aktwal na pangangailangan ng mga magsasaka.

Sa pagtatapos ng kanyang pahayag, sinabi niya:

“Itinuring n’yo kaming bayani pero kinalimutan kami.”

Ang kanyang boses ay isang paalala na sa bawat bilyong pisong nawawala sa korapsyon, may magsasakang gutom, pamilyang walang makain, at pangarap na nabubura.

Konklusyon

Ang Flood Control Scandal ay patuloy na nagpapakita ng komplikadong ugnayan sa pagitan ng mga kontraktor, opisyal ng pamahalaan, at posibleng mataas na pulitiko. Ang biglaang pag-atras ng mga Discaya, pasabog ni Ombudsman Remulla, at pagbawi sa insurance ay nagpapakita na hindi basta-basta matatapos ang laban para sa accountability at hustisya.

Habang hinahabol ang 10-bilyong insurance at iniimbestigahan ang posibleng conflict of interest, ang mga boses mula sa sektor ng agrikultura ay nagpapaalala na ang tunay na sukatan ng bansa ay hindi lamang sa mahigpit na imbestigasyon, kundi sa kung gaano tayo kahalaga sa ating mamamayan.

Sa bawat hakbang ng gobyerno, ang tanong ay nananatili: Paano lilinisin ang pamahalaan nang hindi pinababayaan ang mga haligi ng ating bayan? Ang sagot ay nasa aktibong pakikilahok ng lahat — mula sa ICI at Ombudsman hanggang sa bawat ordinaryong mamamayan.